Do kompostownika można wrzucać przede wszystkim roślinne resztki z kuchni i ogrodu, takie jak obierki warzyw i owoców, fusy z kawy, skoszoną trawę, suche liście, zwiędłe kwiaty i drobne gałązki. Nadają się również skorupki jaj, słoma oraz rozdrobniony, niezanieczyszczony karton. Nie wszystko, co jest naturalne lub biodegradowalne, powinno jednak trafić do przydomowego kompostownika. Mięso, kości, nabiał, tłuszcze, odchody zwierząt domowych czy drewno pokryte farbą lub impregnatem lepiej pozostawić poza nim.
Najlepszy kompost powstaje z różnorodnych materiałów organicznych. W praktyce oznacza to łączenie wilgotnych i świeżych resztek, takich jak obierki czy trawa, z materiałami bardziej suchymi, na przykład liśćmi, słomą lub kartonem. Dzięki temu w kompostowniku nie gromadzi się wyłącznie jeden rodzaj odpadu.
To ważne rozróżnienie, ponieważ pytanie, jakie odpady nadają się na kompost, nie sprowadza się do sprawdzenia, czy dany produkt jest pochodzenia naturalnego. Liczy się również jego skład, sposób przetworzenia oraz to, czy może powodować problemy podczas rozkładu.
Odpady kuchenne odpowiednie do kompostowania
Do kompostownika można wrzucać wiele codziennych odpadów powstających podczas przygotowywania posiłków. Typowe przykłady to obierki z ziemniaków, marchwi, jabłek i innych warzyw oraz owoców. Nadają się również zwiędłe warzywa, resztki części roślinnych i niewielkie ilości surowych produktów roślinnych, których nie wykorzystano w kuchni.
Jeśli zastanawiasz się, czy obierki można kompostować, w większości przypadków odpowiedź brzmi tak. Większe lub twardsze kawałki warto rozdrobnić, ponieważ mniejsze fragmenty mają większą powierzchnię kontaktu z mikroorganizmami i zwykle szybciej się rozkładają.
Do kompostownika mogą trafić także fusy po kawie. Nie trzeba ich w żaden szczególny sposób przygotowywać. Najlepiej jednak nie tworzyć z nich jednej grubej warstwy, lecz mieszać je z pozostałymi materiałami. Odpowiedź na pytanie, czy fusy z kawy nadają się na kompost, jest więc jednoznacznie pozytywna.
Można dodawać również liściastą herbatę. Ostrożność jest potrzebna przy całych torebkach herbaty, ponieważ nie każda jest wykonana wyłącznie z papieru lub innych materiałów nadających się do kompostowania. Jeżeli nie ma pewności co do składu opakowania, bezpieczniej opróżnić jego zawartość i wyrzucić samą torebkę osobno.
Przydatnym dodatkiem są skorupki jaj. Najlepiej wcześniej je pokruszyć. Nie należy natomiast utożsamiać możliwości kompostowania skorupek z możliwością wrzucania wszystkich pozostałości produktów pochodzenia zwierzęcego.
Odpady z ogrodu, które można kompostować
Kompostownik jest naturalnym miejscem dla wielu odpadów powstających podczas pielęgnacji ogrodu. Można umieszczać w nim suche i świeże liście, zwiędłe kwiaty, drobne pozostałości po przycinaniu roślin, niewielkie gałązki oraz zdrowe resztki roślinne.
Do kompostowania nadaje się również skoszona trawa. Świeża trawa zawiera dużo wilgoci i w dużej ilości może się zbijać, dlatego nie warto wrzucać jednorazowo bardzo grubej warstwy. Jeśli po koszeniu trawnika regularnie powstaje dużo materiału, dobrze wiedzieć, jak prawidłowo kompostować skoszoną trawę i z czym ją łączyć.
Drobne gałązki i zdrewniałe części roślin najlepiej rozdrobnić. Dzięki temu zajmują mniej miejsca i łatwiej mieszają się z pozostałą zawartością kompostownika.
Czy karton nadaje się na kompost?
Zwykły karton może być wartościowym suchym składnikiem kompostu, pod warunkiem że nie zawiera elementów, które nie powinny trafić do gleby. Przed dodaniem należy usunąć taśmy klejące, folie, zszywki i inne obce materiały, a sam karton najlepiej podrzeć lub pociąć na mniejsze kawałki.
Do kompostownika może trafić także niepowlekana tektura i niewielkie ilości odpowiedniego papieru. Lepiej zrezygnować z materiałów pokrytych tworzywem, laminowanych, silnie zabrudzonych substancjami chemicznymi lub wykonanych z trudnych do rozpoznania mieszanek.
Do suchych materiałów, które można wykorzystywać podobnie jak karton, należą również słoma, siano i suche liście. Są szczególnie przydatne wtedy, gdy w kompostowniku znajduje się dużo wilgotnych resztek kuchennych lub świeżej zielonej masy.
Co można wrzucać tylko pod pewnymi warunkami?
Niektóre odpady organiczne nie powinny być oceniane wyłącznie jako dozwolone albo zakazane. Znaczenie ma ich stan, ilość lub sposób, w jaki zachowują się podczas kompostowania.
Czy chwasty można wrzucać do kompostownika?
Młode chwasty, które nie wytworzyły jeszcze dojrzałych nasion, można zazwyczaj kompostować razem z innymi resztkami roślinnymi. Więcej ostrożności wymagają chwasty z nasionami, ponieważ część z nich może przetrwać proces zachodzący w zwykłym przydomowym kompostowniku i później trafić wraz z kompostem na grządki.
Problematyczne mogą być również rośliny łatwo rozmnażające się z kłączy, rozłogów lub innych żywotnych fragmentów. Jeżeli istnieje ryzyko, że przetrwają w kompoście, lepiej nie dodawać ich do standardowej pryzmy.
Nie należy też automatycznie wrzucać do kompostownika roślin wyraźnie porażonych chorobami. Warunki w przydomowym kompoście nie zawsze są wystarczające, aby unieszkodliwić wszystkie patogeny.
Duże ilości jednego odpadu
Materiał odpowiedni do kompostowania może sprawiać problemy, jeśli zdominuje zawartość kompostownika. Dotyczy to przede wszystkim świeżej trawy, mokrych resztek kuchennych, ale także bardzo dużej ilości suchych liści czy kartonu.
Dlatego warto mieszać różne rodzaje materiałów zamiast tworzyć grubą warstwę jednego z nich. Szczegółowa kolejność oraz sposób, w jaki można układać warstwy w kompostowniku, to osobne zagadnienie. Przy wyborze odpadów wystarczy zapamiętać prostą zasadę: mokre i świeże składniki warto łączyć z suchymi i bardziej strukturalnymi.
Czego nie wrzucać do kompostownika?
Do typowego przydomowego kompostownika nie należy wrzucać mięsa, ryb, kości, nabiału, tłuszczów ani olejów. Takie odpady mogą powodować nieprzyjemne zapachy, wolniej rozkładać się w warunkach domowych i zwiększać zainteresowanie kompostownikiem ze strony zwierząt.
Nie powinny trafiać tam również odchody psów i kotów. Kompost przeznaczony później do stosowania w ogrodzie powinien powstawać z materiałów, których obecność nie wiąże się z niepotrzebnym ryzykiem sanitarnym.
Poza kompostownikiem należy pozostawić:
- plastik, szkło i metal,
- opakowania wielomateriałowe,
- drewno malowane, lakierowane lub impregnowane,
- płyty drewnopochodne zawierające kleje i inne dodatki,
- popiół pochodzący z węgla lub nieznanych paliw,
- zawartość odkurzacza,
- materiały zanieczyszczone substancjami chemicznymi,
- odpady o nieznanym składzie, których przydatności do kompostowania nie da się potwierdzić.
Warto również pamiętać, że oznaczenie produktu jako biodegradowalnego nie oznacza automatycznie, że powinien zostać wrzucony do przydomowego kompostownika. Niektóre materiały rozkładają się prawidłowo dopiero w warunkach przemysłowych, których domowa pryzma nie zapewnia.
Materiały zielone i brązowe w kompoście
Przy wyborze odpadów pomaga podział na materiały zielone i brązowe. Nie trzeba przy tym dokładnie analizować każdego składnika ani odmierzać go co do grama. Chodzi przede wszystkim o zachowanie różnorodności.
Do materiałów zielonych zalicza się między innymi świeżą trawę, obierki warzyw i owoców, świeże części roślin oraz fusy z kawy. Są zwykle wilgotne i szybko rozpoczynają rozkład.
Materiały brązowe są bardziej suche. Należą do nich między innymi suche liście, słoma, rozdrobniony karton i drobne zdrewniałe fragmenty roślin. Pomagają zachować strukturę masy kompostowej i ograniczyć powstawanie zbitej, nadmiernie mokrej warstwy.
Dobry kompostownik nie powinien więc przypominać pojemnika wypełnionego wyłącznie resztkami z kuchni albo samą skoszoną trawą. W miarę możliwości warto przeplatać różne dostępne materiały.
Co można kompostować – szybkie zestawienie
| Odpad | Czy można wrzucić? | Najważniejsze zastrzeżenie |
|---|---|---|
| Obierki warzyw | Tak | Większe kawałki warto rozdrobnić |
| Resztki owoców | Tak | Nie dodawać jednorazowo bardzo dużej ilości |
| Fusy z kawy | Tak | Mieszać z innymi materiałami |
| Skorupki jaj | Tak | Najlepiej je pokruszyć |
| Skoszona trawa | Tak | Unikać grubej, zbitej warstwy |
| Suche liście | Tak | Przydatny suchy składnik |
| Karton | Tak | Usunąć taśmy, folie i inne dodatki |
| Chwasty bez nasion | Tak | Unikać roślin trudnych do unieszkodliwienia |
| Chwasty z nasionami | Warunkowo | Nasiona mogą przetrwać kompostowanie |
| Chore rośliny | Lepiej nie | Możliwe przetrwanie patogenów |
| Mięso i kości | Nie | Mogą powodować zapachy i przyciągać zwierzęta |
| Nabiał i tłuszcze | Nie | Niewskazane w typowym kompostowniku ogrodowym |
| Plastik, szkło i metal | Nie | Nie są materiałami kompostowalnymi |
Jak ocenić nietypowy odpad?
Jeśli nie wiesz, czy konkretny produkt można wrzucić do kompostownika, najpierw sprawdź jego skład. Bezpieczniejszym wyborem są czyste materiały pochodzenia roślinnego, które nie zawierają plastiku, folii, farb, impregnatów, klejów ani innych trwałych dodatków.
Następnie warto zastanowić się, czy odpad może powodować problemy podczas rozkładu. Jeżeli łatwo gnije beztlenowo, przyciąga zwierzęta, może przenosić choroby albo zawiera nasiona lub żywotne części niepożądanych roślin, wymaga większej ostrożności.
Znaczenie ma też ilość. Garść fusów, kilka obierek czy kawałki kartonu łatwo połączyć z pozostałymi składnikami. Cały pojemnik mokrej trawy albo duża masa jednego typu resztek może natomiast zaburzyć warunki w kompostowniku.
Gdy skład produktu jest niejasny, szczególnie w przypadku opakowań określanych jako biodegradowalne, bezpieczniej nie dodawać go do kompostu przeznaczonego później do wykorzystania w ogrodzie.
